ӨДРИЙН СОНИН ҮНЭНИЙГ ХЭЛНЭ
Цаг үе
2019.03.03 11:03

Байгаль дэлхийгээ хайрлахыг багаасаа ухаарсан нэг ангийнхан

“Март 8”-наар ангийн хөвгүүдээ төлөөлөн Т.Ууганбат ганцаараа охидуудаа баярлуулсан мөчийн зураг

“Газарчин” дээд сургуулийг 2006 онд “Түүх аялал жуулчлал”-ын мэргэжлээр төгссөн ангийнхан энэ удаагийн “Нэг ангийнхан” буланд уригдан оролцож байна. Тус анги нь 10 хүүхэдтэй. Тэд 2002 онд 21 аймгийн өнцөг булан бүрээс цугларан эл ангид анх 22 хүүхэд элсэж байжээ.

“Газарчин” сургууль маань анх тухайн үед аялал жуулчлалаараа нийслэлд шилдэг сургуульд тооцогддог байлаа. Аялал жуулчлалын боловсон хүчинг “Газарчин”-г төгссөн төгсөгчдөөс ажилд авна гэдэг байлаа шүү дээ. Манай анги сургуульдаа хамгийн даруухан гэдгээрээ нэр хүндтэй байсан. Тэр үеийн ангиудаасаа дарууханаараа л ялгардаг байж. Бид чинь аравуулаа болоод тэр үү хоорондоо их эвтэй. Ангийн охин Г.Даариймаа анх зочид буудлын ангид элссэн юм билээ. Ангийн багш түүхийн ухааны доктор П.Нямгэрэл багш маань ангиа олох гэж ирсэн охиныг өрөөндөө дуудаад баахан дэвтэр ном гаргаж түүхийн тухай бараг хэдэн цагаар лекц уншсаар түүх аялал жуулчлалын ангид бүртгэж байсан гэдэг. Төгссөн сургуульдаа багшаар үлдсэн ганц нь Г.Даариймаа маань байна даа. Манай анги хоёр Лхагвасүрэнтэй. Тухайн үед Солонгосын Ким Ду Хан кино Монголын үзэгчдийг байлдан дагуулж байлаа шүү дээ. Бид эрэгтэй Лхагвасүрэнгээ тэр киноны Тугсатай адил болохоор Тугса гэж дуудсаар бүр нэр нь болчихсон. Хичээлийн шинэ жил дөнгөж эхлээд удаагүй нэг өдөр ангийн хөвгүүн Сүхбаатар Г.Даариймааг араас нь “Дараа, Дараа” гээд л дуудаад байлаа. Г.Даариймаа эргээд хартал “Ю” үсгийг яаж бичдэг билээ гэж асууж тэр хавиар нэг инээдэм болсон доо. Сүхбаатар бүх Ю үсэг орсон үгнүүдийнхээ “Ю” үсгийг гээчихсэн бичиж байсан. Түүхийн хичээлийн тэр олон цагийн лекцийг гараар бичнэ. Сүүлдээ гар чичирнэ. Заримынх нь гарын шөрмөс хүртэл татаж байлаа шүү дээ хэмээн тус ангийнхан хөхрөлдөв.

Сургууль маань аялал жуулчлалаараа тэргүүлдэг болоод ч тэр үү, сургууль дотор зохиогдож байгаа ажлууд өргөн цар хүрээг хамардаг байлаа. Түүхийн АСТ-нд бид бэлдэж байхдаа хувцаснуудаа прокатлана, түүхэн жүжгээ бэлдэнэ гээд л их завгүй. Тухайн үед хааны дүрд тоглох Б.Өрнөх маань арын гэрийн байдлаас завгүй байсаар жүжгээ бэлдэлгүй яг жүжгийн өдөр ирж таардаг юм. Хаан, хатан хоёр бөө гэртээ залаад бөөгөө гаргаж өгөхөд хаан нь үдэж өгөх ёстой байсан юм. Тэгтэл бөө нь явах дөхдөг хаан цайгаа уугаад л байдаг. Хатан болсон ангийн охин Г.Даариймаа аяархан бөөгөө гаргаж өгөөч гэж хэлтэл өнөөх чинь “чи өөрөө гаргаж өг” гэж чанга орилоод тэрүүгээр нэг хүмүүс инээж байсан юмдаг. Бөөд тоглосон Т.Ууганбат ширээн дээрээс үсэрч буухдаа хоёр ахмад настай багшийн өмнө унаад багш нар цочоосон хэрэгт орж загнуулж байсан юм даа. Гэхдээ бид тэр тэмцээнд хоёрдугаар байрт шалгарч, 20000 төгрөгөөр шагнуулж байлаа хэмээн ангийн охин Г.Даариймаа хуучлав.

Тэднийг төгсөх жил эмэгтэйчүүдийн баяраар ангийн хөвгүүн Т.Ууганбат нь ганцаараа хичээлдээ ирж гэнэ. Охидууд нь үүнд нэлээн бухимдалтай байж. Тэгтэл ганц хөвгүүн нь охидуудаа дагуулж гараад талбайн хойно гэрэл зургийн студи дээр зургаа авахуулж хоолонд оруулсан хэмээн охид хуучлав. Ангидаа хамгийн амьдарлын боломжтой нь ангийн хөвгүүн Т.Ууганбат нь байсан гэнэ. Нэг охины шүд өвдлөө гэхэд л Т.Ууганбат л шүдний эмнэлэг аваад явдаг. Хэн нэгнийх нь ар гэрээс мөнгө төгрөг ирэхгүй удвал Ууганбат л мөнгө зээлүүлдэг байж. Сургуулийнх доод давхарт нь нарийн боовны цех ажилладаг байж. Тэдний оюутны үнэмлэх өрөндөө хичнээн сар тэнд хадгалагдсан гэнэ. Ангийнхан хонхны баярын үдэшлэгийн орой зугаалгаар явахдаа амралтын газраа ололгүй төөрч төөрч амралт олоод ортол өндөр настнуудын амралтанд буучихсан аж. Хүргүүлсэн машиндаа хамаг хиамаа явуулчихсан. Хэдэн чихэр, талх ундаа л үлдсэн байсан хэмээн ангийнхан ярьж байв.

Энэхүү ангийнхны хоёр нь өдгөө мэргэжлээрээ ажиллаж байна. Ангийн охин Г.Даариймаа нь “Газарчин” дээд сургуульд түүх аялал жуулчлалын багшаар ажилладаг бол ангийн хөвгүүн Т.Ууганбат нь Орос гуравдугаар сургуульд түүхийн багшаар ажилладаг гэнэ. Харин ангийн хөвгүүн Сүхбаатар Солонгос улсад, Азжаргал Японд, эмэгтэй О.Лхагвасүрэн нь Швейцарьт ажиллаж амьдардаг байна. Харин Б.Өрнөх, Энхболд, Уянга нар нь хувиараа бизнес эрхэлдэг аж. Ангийн охин Ганзул нь СБД-ийн нийгмийн халамжийн улсын байцаагчаар ажилладаг бол Ариунзул нь Гоёо кашмерт ажилладаг байна. Тэд “Түүх аялал жуулчлал”-ын анги учраас курс бүртээ дадлагаар хөдөө орон нутгууд руу явдаг байж. Тэрэлжид дадлага хийж байхдаа өндөр уулын орой дээр гарч ангийн охиндоо хайраа илчилж байгаад буцаад бууж чадахгүй бүгдийг сандаргасан үйлдэл ч гарч байжээ.

Бидний мэргэжил бусад мэргэжлээс онцлог. Ихэнхдээ л гадаад, дотоодоор явж байдаг. Дөнгөж нэгдүгээр курсээсээ эхлээд л хотын аялал хийдэг байлаа. Тэр үед бид Тэрэлжид хүргэгдэж ирээд цаашаа дандаа алхдаг. Тэр хавийн бүх дурсгалт газрыг үзэхээр өглөө таван цагт босч тоогоо өгчихөөд л алхдаг байлаа. Түүхэн дурсгалт газруудаа судлах гээд л тэр л дээ. Харин хоёдугаар курст тойрон дадлага хийдэг юм. Хоосон тал дээр бид түүхээ босгож ирээд л ярьдаг байлаа. Ихэнхдээ бид төвийн бүсийн аймгуудаар дадлага хийсэн. Гуравдугаар курсдээ харин үйлдвэрлэлийн дадлагаа хүн бүр байгууллагууд дээр хуваарилагдан хийж байлаа.

Бидний хамгийн дурсгал дурдатгалтай үе дадлага хийгээд хөдөө орон нутгуудаараа явж байхдаа юм. Нэг ээлжиндээ 120 гаруй хүүхдүүд аялалд гарна. 30, 53 гэдэг машины бүхээгт ачигдаад л явдаг. Хөвсгөл аймгийн Цагаан үүрийн голын эрэг дээр үерт боогдоод ус татрахыг хүлээж хэд хонож байлаа. Шаварт машин их сууна. Буугаад л шавартай ноцолдоно. Хэн нэгний маань төрсөн өдөр таарвал модон авдар дээр ширээ засаад тэмдэглэнэ. Бид жаргал, зовлон, өлсөх, цангах, ядрах бүх л зүйлд хамт явж байдаг болохоор хоорондоо маш хурдан дотноссон. Хөвсгөл аймагт дадлагаар явж байхад голын эрэг дээр байрлаж байсан юм. Тэгтэл нутгийн хүүхдүүд гүйж ирээд нутгийн атаманууд ирж байна хурдан зугтаарай л гэдэг юм байна. Шөнө харанхуй болчихсон. Бидний хичээл дээр зааж байсан майхныг гурван минутад босгоод нэг минутад буулгах аргыг бид үл тоодог байсан бол тэрийг сонсоод нэг минутаас хурдан майхнаа буулгаад зугтааж байлаа. Шөнө отоглох газар буудаллах болоход машиныхаа гэрлүүдийг тусгаж байгаад л майхнаа барина. Хурдан барихгүй бол машины аккумлятор суучихна хэмээн ангийнхан хөгжөөнтэй нь аргагүй ярьж байлаа.

Тэд 2015 онд сургуулийнхаа 15 жилийн ойгоор ангиараа амжилттай төгссөн хэмээн сургуульдаа уригдаж байжээ. Бид энэ мэргэжлийг эзэмшсэнээрээ аялал жуулчлалын чиглэлээрээ маш олон орноор явж байна. Энэ сургууль, багш нараасаа авсан мэдлэг чадвар, хандлага бүх зүйл амьдралд хамгийн их дэм болсон. Амьдрах ухаан, ажил хөдөлмөрийн амт, амьдралд бие даах чадвар гээд бүхий л зүйлийг сурч авсан. Аав ээжийн маань дараа орох багш нараараа бахархаж явдгаа дахин дахин хэлж байв. Биднийг мэргэжил амьдралын хар, бор ухаанд сургаж, хөдөө гадаа ажиллаж амьдрах чадвар суулгаж өгсөн нь том давуу тал юм даа хэмээн хуучлав. Хэдий өөрийн орондоо мэргэжлээрээ ажиллахгүй байгаа ч энд сурсан зүйлсээ хэрэгжүүлээд л ажиллаж, амьдарч байна. Гадны оронд ажиллаж амьдарч байхдаа бүр илүү мэдэрдэг хэмээн тэд ярьж байлаа. Байгаль дэлхийгээ хайрлах, хаа явсан газраа хог хаяхгүй байхаас эхлүүлээд тэд бусдаас өөр байдаг гэнэ. Байгаль экологи, ногоон хөгжил, эх орноо хайрлах гэдэг том зүйлийг хэлэхгүй. Маш жижиг зүйлсээс нэг ч чихрийн цаас газарт хаяхгүй байхаас эхэлнэ хэмээн ангийнхан ярьж байв. Байгаль дэлхийгээ хайрлан хүндэтгэдэг эл ангийнхан 2020 онд сургуулийнхаа 25 жилээр уулзах гэнэ.


Онцлох нийтлэлүүд