ӨДРИЙН СОНИН ҮНЭНИЙГ ХЭЛНЭ
Булангууд

Зэвсэгт хүчний 350 дугаар анги, “Ажнай” корпорацийн бөх улсын харцага Цэдэнбазарын Одбаяртай ярилцлаа.


-Говь нутгийн зон олны магнайг тэнийлгэж Монгол Улсын харцага цол хүртсэн танд эхлээд баяр хүргэе. Улсын наадамд хэд дэх жилдээ барилдаж улсын харцага цол хүртэж байна вэ, та?

-Баярлалаа. Би анх 2010 онд улсын наадамд анх удаагаа барилдаж байлаа. Дараа жил нь буюу 2011 онд улсын харцага Л.Пүрэвжаваар тав давж улсын начин цол хүртэж байсан юм. Тэр цагаас хойш есөн жилийн дараа цолоо ахиуллаа. Их баяртай байна.

-Өнгөрсөн жилийн тухайд таны бэлтгэл сургуулилт хэр байсан бэ. Ер нь наадмын өмнө цолоо ахиулна чинээ санаж байв уу?

-Би 2019 оны наадмын дараа шууд л бэлтгэлдээ орсон. Ирэх жилийн наадамдаа бэлдэж эхэлсэн гэсэн үг. Үр дүнд нь заал танхимын барилдаануудад тогтмол шөвгийн даваанд гарч амжилттай барилдсан. Өнгөрсөн өвөл Ерөнхийлөгчийн цомын төлөөх чансаа өндөр бөхчүүдийн барилдаанд сайн барилдаж үзүүрлэсэн. Ингээд л бэлтгэлийн формоо унагалгүй явж байгаад л наадамдаа зодоглосон доо. Наадмын өмнө “Багагүй хугацаанд барилдлаа. Энэ жил цолоо ахиулж нутгийн олноо баярлуулах юм сан” гэх хүсэл юу юунаас илүү төрж байсан. Бодол биеллээ олдог гэдэг шиг сайн барилдаж улсын харцага цол хүртлээ. Энэ жилийн наадмын тухайд цаг үеийн нөхцөл байдлаас шалтгаалаад хөдөө хээр талд үзэгчгүй зохион байгуулагдлаа. Зөвхөн барилдаанаа бодож чармайдаг бөхчүүдэд таатай наадам боллоо гэж харж байна.

-Та өнгөрсөн хавар зохион байгуулагдсан харцага начин цолтнуудын барилдаанд оролцсон. Энэ барилдаан баяр наадмын бэлтгэл сургуулилтад хэрхэн нөлөөлсөн бэ?

-Өнгөрсөн өвөл нэгдүгээр сараас хойш заалны барилдаан зохион байгуулагдаагүй. Ийм үед бэлтгэл сургуулилтаа шалгахад өндөр ач холбогдолтой барилдаан болсон. Нэг хүн л таван удаа барилдсан. Өндөр ч ачаалал авсан. Би харцага начингуудын халз барилдаанд оролцоод л дотор онгойчихсон. Магадгүй наадмаар сайн барилдахад нөлөөлсөн гэж хувьдаа үзэж байгаа. Бэлтгэл сургуулилт сайн байсан учраас сэтгэл зүй тогтвортой, тайван байж, өөрийнхөө барилдааныг үзүүлж байсан.

-Таны өнгөрсөн наадмаар хийсэн барилдаануудын талаар ярилцъя. Хоёрын даваанд л гэхэд чанга учраатай оноолт таарсан барилдаж байна лээ?

-Хоёрын даваанд Завхан аймгийн заан Э.Баасандорж гэж аймгийн заантай оноолт таарсан. Олон жил тогтвортой с айн барилдаж байгаа бөх шүү дээ. Өөрийнхөөрөө барилдаж даваа авсан. Гурвын даваанд Говь-Алтайн Ц.Эрхэмбаяр гэж уран барилддаг аймгийн арсланг амлаж барилдаад давсан. Барилдаан таарах болов уу гэж тооцоолоод амласан юм. Оноолтын даваанд Өвөрхангай аймгийн арслан Ядмаатай таарч барилдсан. Манай хүн нэрээ солиулаад Довчинсэмбэ гэж нэртэй болсон байна лээ. Бэлтгэл нь сайхан таарсан, их бяртай байсан шүү.

-Тавын даваанд улсын аварга Ч.Санжаадамба таныг амласан. Энэ цагт ид сайн барилдаж буй аваргатай хэрхэн барилдахаар төлөвлөж гарав?


-Санжаадамба аварга энэ жилийн наадмаар бэртэлтэй байсан. Бэлтгэл нь жигдрээгүй байх шиг санагдсан. Аваргын бэртэл удахгүй илаарших биз. Ирэх жил Ардын хувьсгалын 100 жилийн ойгоор бэлтгэлээ чамбайруулж сайн барилдана гэж хэлэхийг нь өөрийнх нь амнаас сонссон. Их ойд аварга сайн барилдах байх. Бид нэг корпорацийн нэр дээр барилддаг юм.

-Улсын харцага цолны даваанд Завханы Т.Дүгэрдоржийг амлаж хүч үзсэн. Залуу начингаас ямар хий харж амласан бэ?

-Санжиг, суга хонхорцогны барьцанд хүрэхэд хаяж болно гэж тооцоолсон. Хүн л дархалсан мэхтэй байдаг шүү дээ. Миний ч хувьд ялгаагүй сэнжигний барьцанд хүрч өөрийн давуу талыг авч барилддаг. Дүгэрдоржтой тооцоолсны дагуу барилдаад давсан. Багш нар нь ч сэнжигний барьц өгч болохгүй гэж захисан юм шиг байна лээ. Барьц өгөхгүй нягт байна лээ. Түүний хувьд хийгүй, нягт барилддаг мундаг бөх.

-Харцага болоод туг тойрох үеийн мэдрэмж сайхан биз. Тухайн үед танд юу бодогдож байв?

-Үнэхээр сайхан. Тухайн үед ээж маань, хадам ээж маань хотод ирчихсэн миний барилдааныг зурагтаар үзэж байсан юм. Ээжийгээ л бага ч болов баярлууллаа гэж бодож байлаа. Мөн намайг дэмждэг Өмнөговийн зон олноо баярлуулсандаа сэтгэл тэнэгэр сайхан байсан шүү. Дараагийн даваа байсан учраас тэгж их сэтгэл хөдлөл гаргаагүй. Дотроо өөрийгөө бариад л туг тойрсон.

-Энэ жилийн наадмын гол дуулиантай барилдааныг Өмнөговийн бөхчүүд үзүүллээ. Чансаа тэргүүлж байсан улсын харцага О.Хангай, улсын өсөх идэр начин Ч.Хөхчирэнгэр нар говийг хүчтэнүүдэд тахим буулгаж байна лээ. Танай дэвжээнийхэн бэлтгэл сургуулилтаа хаана базаасан бэ?

-Хамт бэлтгэл хийсэн бөхчүүд маань сайн барилдсан шүү. Амтай бүхэн л цолоо ахиулж, түрүүлж үзүүрлэнэ гэж таамаглаж байсан улсын харцага О.Хангайг манай дэвжээний аймгийн арслан Э.Нямаа давж том шуугиан тарьсан. Нямаагийн бэлтгэл ч энэ жил их сайн байсан. Мөн барилдсан барилдаан бүртээ л түрүүлж үзүүрлэж байсан улсын өсөх идэр начин Ч.Хөхчирэнгэрийг улсын начин Ш.Дарханбат маань өвдөг шороодуулсан. Дарханбат их сайн бэлтгэлтэй байсан юм. Дөрвийн даваанд Б.Суманчулууныг хаячихлаа гээд босоод иртэл барьцандаа татагдаад дор нь орчихсон. Дарханбатын тухайд их харамсалтай барилдаан болсон. Ирэх жил сайн барилдах байх. Өмнөговь аймгийн бөхчүүд нэгдсэн зохион байгуулалтад орж бэлтгэл сургуулилтаа базаадаг. Хоорондоо муудалцаад тарж бутраад явчихдаггүй, хамтдаа бэлтгэлээ базаадаг даа.

-Заан цолны даваанд улсын аварга Н.Батсуурь таныг амласан. Аваргыг аргалж болсонгүй юу?

-Аваргатай сайхан барилдаж үнэн хүчийг үзээд өвдөг шороодсон. Өмнө нь ч олон удаа таарч барилдаж байсан. Бид нэг оны онжав бөхчүүд. Аваргын бэлтгэл сургуулилт сайн байна лээ. Хий зай огт гаргахгүй барилдаж байна лээ.

-Энэ том цолны ард таны олон жилийн хөдөлмөр яригдах байх. Та хэзээнээс бөхийн спортоор хичээллэж эхэлсэн юм бэ?

-Тийм шүү. Тууштай олон жилийн хөдөлмөрийн үнэ цэнээр энэ том цолд хүрлээ. Би 2005 оноос хойш л үндэсний бөхийн бэлтгэл хийж эхэлсэн. Улсын цол авсныхаа дараа хүнд бэртэл авч хэсэг хугацаанд бөхөөсөө ч хөндийрсөн тал байгаа. Улсын наадам, цагаан сарын барилдаандаа хүртэл зодоглож чадахгүй өнжиж байлаа. Барилдахаа больё гэх бодол ч надад төрж л байсан. Тэр хэцүү цагт дэм болж байсан Зэвсэгт хүчний 350 дугаар анигйн хамт олон, “Ажнай” корпарацийн хамт олонд одоо ч талархдаг юм. Хүнд бэртэлтэй бэлтгэлд хийж чадахгүй, ажил хийхэд ч хүнд байсан тэр цагт намайг дэмжиж, цалинжуулж байсан хүмүүсийн дэмжлэгээр л энэ том цолд хүрлээ. Тэр олон хүмүүсийн итгэлийг нь алдалгүй цолоо ахиулсандаа сэтгэл тэнэгэр сайхан байна.

-Та бөхийн удамтай юу?

-“Морьт” Пүрэв гэж хүн миний ээжийн дүү нь шүү дээ. 1974 оны улсын наадмаар зургаа давж байсан. Сүүлд Ерөнхийлөгчийн зарлигаар улсын харцага цол хүртсэн.

-Та гэр бүлээ танилцуулахгүй юу?

-Эхнэр, гурван хүүгийн хамт амьдардаг. Бид чинь бэлтгэл сургуулилт гээд гэртээ тогтдоггүй хүмүүс. Ар гэрийн ажлыг эхнэр минь л нугалдаг юм. Энэ зэрэгтэй явахад минь түшиг тулгуур болж яваа хүн дээ, миний эхнэр.

-Хөвгүүд тань барилдаж байна уу?

-Бөх болгочих юмсан гэж дотроо боддог юм. Хоёр том хүү маань жүдо бөхийн бэлтгэл хийдэг.