ӨДРИЙН СОНИН ҮНЭНИЙГ ХЭЛНЭ
Нийгэм
2015.02.11 08:02

Улсын сайн малчин, тариаланчид шагналаа гардана

ХХААЯ-наас мал аж ахуй, газар тариалангийн салбарт гаргасан ажлын үр дүнг нь харгалзан энэ онд 70 малчныг “Улсын сайн малчин"-аар, таван фермерийг “Улсын тэргүүний фермер"-ээр, 21 иргэнийг “Улсын тэргүүний тариаланч"-аар, 12 аж ахуйн нэгж байгууллагыг “Улсын тэргүүний тариаланч хамт олон"-оор тус тус шалгаруулсан билээ. Өнгөрсөн онд хөдөө аж ахуй салбарынхан улсын хэмжээнд 518,7 мянган тн үр тариа, 489,4 мянган тн улаан буудай, 164 мянган тн төмс, 102,2 мянган тн хүнсний ногоо хураан авч, нийт хураан авсан үр тариа, улаан буудайн ургацаар 1991 оны түвшинд хүрсэн, нэг га-гаас хураан авсан ургацын үзүүлэлтээр газар тариалангийн үйлдвэрлэл эрхэлсэн 55 жилийн түүхэнд гарч байгаагүй хамгийн өндөр үзүүлэлт үзүүлсэн юм. Нөгөөтэйгүүр, мал сүргийн тоо 52 сая толгойд хүрч, өмнөх оныхоос 6,8 сая толгой буюу 15,1 хувиар өссөн амжилтаар ХYII жарны ялгуусан хэмээх хонин жилийн хаврын тэргүүн сарын шинийн баяраа угтаж байна. Ийнхүү ажил хөдөлмөрөөрөө бусдаасаа шалгарсан улсын сайн малчин, тэргүүний фермер, тариаланч, тариаланч хамт олонд Засгийн газар, ХХААЯ-ны төлөөлөл энэ сарын 13-нд орон нутагт шагналыг нь гардуулж өгөх юм.

“УЛСЫН САЙН МАЛЧИН", “УЛСЫН ТЭРГҮҮНИЙ МАЛЧДЫН БҮЛЭГ", “УЛСЫН ТЭРГҮҮНИЙ ФЕРМЕР"-ЭЭР ШАЛГАРСАН МАЛЧИД, МАЛЧДЫН БҮЛЭГ

Аймаг

Сум, багийн нэр

Овог нэр

Нас хүйс

Төрсөн он

Ам бүл

Малчнаар ажилсан жил

Аймгийн сайн малчин болсон он

Нэг. “Улсын сайн малчин"-д нэр дэвшигч:

1

Архангай

Өндөр-Улаан, Донгой баг

Ишдоржийн Жамъянсүрэн

46 эр

1969

5

25

2007

2

Өлзийт, Бодонт баг

Баасанцэдэнгийн Дэмиднямбуу

41 эр

1974

5

24

2010

3

Хайрхан, Хайрхан баг

Дарьсүрэнгийн Лхагваа

74 эр

1941

2

13

2010

4

Хашаат, Цайдам баг

Содномын Батмөнх

53 эр

1961

7

34

1999

5

Цэцэрлэг, Хонгорж баг

Дарьмаагийн Отгонбаяр

51 эр

1963

7

24

2006

6

Эрдэнэбулган, 3-р баг

Батбаатарын Ванданшарав

33 эр

1981

5

21

2012

7

Эрдэнэбулган сум, 6 дугаар баг

Гочоогийн Ганбаатар






8

Эрдэнэмандал, Эрдэнэ-Уул баг

Банзарын Сандагсүрэн

53 эр

1962

5

31

2002

9

Баян-Өлгий

Дэлүүн, 6-р баг

Гончигийн Манарбек

40 эр

1974

7

20

2008

10

Толбо, 4-р баг

Наресийн Ораз

69 эр

1945

3

50

2011

11

Баянхонгор

Баянговь, Залаа баг

Гаравын Гэрэлдаш

47 эр

1967

4

21

2011

12

Баянлиг, 1-р баг

Дэчигхоролын Гантулга

33 эр

1981

6

17

2010

13

Баян-Овоо, Уранхайрхан баг

Батдуламын Ёндон

74 эр

1940

5

58

1998

14

Баян-Өндөр, 1-р баг

Балжиннямын Саандар

49 эр

1965

7

26

2010

15

Жаргалант, 2-р баг

Жавханы Рагчаасүрэн

64 эр

1950

2

38

2001

16

Булган

Гурванбулаг, Агьт баг

Нямсүрэнгийн Жамц

38 эр

1976

4

20

2010

17

Орхон, Бүхт баг

Намшингийн Баттулга

49 эр

1965

3

30

2009

18

Сайхан, Мануулт баг

Жадамбаагийн Дамдинсүрэн

59 эр

1955

5

43

2010

19

Баян-Агт сумын Баянхайрхан баг,

Битүүгаагийн Бат-Эрдэнэ






20

Говь-Алтай

Дэлгэр, Баянхонгор баг

Пунцагийн Доржсүрэн

61 эр

1953

4

34

2008

21

Есөнбулаг, Рашаант баг

Чимэддоржийн Баярбаатар

31 эр

1977

5

19

2010

22

Тонхил, Бүс-Уул баг

Батжаргалын Төрмөнх

39 эр

1975

5

22

2010

23

Халиун, Чацран баг

Банзрагчийн Мулч

66 эр

1948

4

26

2011

24

Говь-Сүмбэр

Баянтал, 2-р баг

Цэрэндоржийн Доржсүрэн

36 эр

1978

6

23

2009

25

Дархан-Уул

Шарын гол, Санжинт баг

Лхагвагийн Цэвээн

57 эр

1956

2

42

2004

26

Дорноговь

Айраг, Нард баг

Готовын Эрдэнэбулган

34 эр

1979

5

20

2011

27

Хөвсгөл, Элст баг

Галсаншадавын Ууганбаяр

38 эр

1976

6

22

2011

28

Дорнод

Баян-Уул, Харчулуут баг

Батмөнхийн Батболд

59 эр

1955

10

43

1999

29

Булган, 4-р баг

Гомбын Оюунсүрэн

49 эр

1965

4

27

2012

30

Сэргэлэн, 4-р баг

Чулууны Галиа

61 эр

1953

2

49

2004

31

Чойбалсан, Сүмбэр баг

Будын Алтангэрэл

66 эр

1948

3

26

2009

32

Дундговь

Дэрэн, 3-р баг

Шажингийн Мишигтаяа

71 эр

1943

2

50

2008

33

Дэлгэрцогт, Цахиурт баг

Лувсандагвын Эрдэнэбаяр

54 эр

1960

5

36

1990

34

Өлзийт, 2-р баг

Долгорын Дашжамц

74 эр

1940

5

53

2010

35

Сайхан-Овоо, 4-р баг

Баярсайханы Адъяадорж

40 эр

1974

5

24

2007

36

Сайнцагаан, 4-р баг

Базарын Жаргалсайхан

51 эр

1963

2

21

2011

37

Эрдэнэдалай сум, 6-р баг

Бавуугийн Цэндбаяр

55 эр

1959

5

34

2011

38

Завхан

Их-Уул, Цэцүүх баг

Чогсомжавын Далайбат

53 эр

1961

6

32

2009

39

Сантмаргаз, Холбоо баг

Ралхжавын Батсүх

61 эр

1953

2

24

2011

40

Тэлмэн, Шургах баг

Цэрэндоржийн Агваандаш

66 эр

1948

4

41

1987

41

Идэр сумын Загастай баг

Гончигийн Туваандамбий






42

Орхон

Жаргалант, Малчин баг

Хорхойгийн Нямжав

48 эр

1967

6

24

2010

43

Өвөрхангай

Баянгол, 5- баг

Цоодолын Батсайхан

49 эр

1966

5

29

2003

44

Баян-Өндөр, 1-р баг

Гомбодоржийн Цэрэнпунцаг

42 эр

1972

6

22

2010

45

Бүрд, 1-р баг

Сэрээнэндоржийн Пунцаг

60 эр

1954

3

41

2009

46

Нарийнтээл, 4-р баг

Чимэддоржийн Дэгддорж

57 эр

1957

4

38

2009

47

Хайрхандулаан, 2-р баг

Шадваагийн Дэлгэрдалай

56 эр

1959

5

33

2006

48

Өмнөговь

Ноён, Ганзагад баг

Цэрэндашийн Цэвээнравдан

53 эр

1961

3

26

2010

49

Номгон, Эмгэнбулаг баг

Зундуйгийн Амарсанаа

37 эр

1977

4

20

2010

50

Сэврэй, Хоолт баг

Даваагийн Гансүх

41 эр

1973

5

21

2011

51

Сүхбаатар

Асгат, Их-Уул баг

Баяраагийн Өсөхбаяр

32 эр

1982

5

20

2011

52

Мөнххаан, 2-р баг

Дамдингийн Очирпүрэв

39 эр

1975

4

21

2009

53

Наран, Тосонгийнгол баг

Өлзиймэндийн Гантулга

61 эр

1953

4

40

2010

54

Халзан, 1-р баг

Жамсранжавын Отгонбаатар

39 эр

1975

5

23

2011

55

Сэлэнгэ

Жавхлант, 1-р баг

Гончигсүрэнгийн Баасанжав

61 эр

1953

6

22

2009

56

Жавхлант, 1-р баг

Цэвээний Эрдэнэ

50 эр

1964

3

31

2011

57

Орхонтуул, 2-р баг

Ганболдын Даваадорж

48 эр

1966

6

29

2007

58

Орхон сумын Бэлэндалай баг,

Лхамзавын Баянмөнх






59

Төв

Алтанбулаг, 3- баг

Сандагдоржийн Даваасамбуу

45 эр

1969

5

25

2005

60

Баян, 1-р баг

Доржпүрэвийн Энхболд

30 эр

1984

5

12

2011

61

Баянжаргалан, 3- баг

Чимэд-Очирын Цэрэндаваа

41 эр

1973

4

25

2011

62

Баян-Өнжүүл, 3-р баг

Дашдэндэвийн Алтансэлэм

60 эр

1954

6

42

2009

63

Эрдэнэсант, 2-р баг

Чимэдийн Галдсандорж

73 эр

1941

2

23

2008

64

Увс

Наранбулаг, Хужирт баг

Санжийн Гомбо

54 эр

1960

2

39

2011

65

Сагил, Өндөрмод баг

Норжингийн Баттөмөр

49 эр

1965

7

27

2009

66

Тэс, Баян-Овоо баг

Баатарын Галсанжамц

50 эр

1964

6

28

2011

67

Ховд

Буянт, Цагаанбургас баг

Должинсүрэнгийн Отгонням

38 эр

1976

7

20

2008

68

Дарви, Баянбулаг баг

Рэнцэндоржийн Цэрэндорж

53 эр

1961

4

30

2007

69

Мөст, Баянхайрхан баг

Жавзангийн Төмөрөө

65 эр

1949

2

49

2010

70

Үенч, Жаргалан баг

Хинатын Бөрбай

43 эр

1971

11

23

2009

71

Хөвсгөл

Баянзүрх, 3-р баг

Шагдарын Мачуухай

72 эр

1942

5

25

2007

72

Шинэ-Идэр, Баянзүрх баг

Алтангэрэлийн Ганболд

57 эр

1957

3

37

2008

73

Хэнтий

Батноров, Эрдэнэчандмань баг

Дугарын Наранчимэг

57 эр

1957

3

42

1985, 1987, 1990

74

Хэрлэн, 8-р баг

Кажаевын Асгалхан

51 эр

1961

3

35

2008

75

Улаанбаатар

Баянгол дүүрэг, 12-р хороо

Дагвын Гандибазар

64 эр

1950

2

13

2010

Хоёр. “Улсын тэргүүний малчдын бүлэг"-т нэр дэвшигч

1

Төв аймаг, Алтанбулаг сум, Аргал, 2-р баг

“Баян сонгинот"

малчдын бүлэг

2004 онд байгуулагдсан, 15 өрхийн 52 гишүүн, 4520 толгой малтай, хагас эрчимжсэн МАА эрхэлдэг, дундын өмчлөл 28,0 сая, жилийн орлого нь 54,0 сая төгрөг, Туул голын нөхөн сэргээлтэд 1000 ш улиас тарьсан, арьс, шир, ноос, хөөвөр, хялгас, сүү, сүүн бүтээгдэхүүнээр бүтээгдэхүүн хийж борлуулах, аялал жуулчлал эрхлэх, жуулчин хүлээн авах үйл ажиллгаа явуулдаг, дундын Мал эмнэлгийн үйлчилгээний нэгжтэй, Сумын малгүй өрхүүдэд 800 гаруй мал өгсөн.

Гурав. “Улсын тэргүүний фермер"-т нэр дэвшигч:

1

Төв аймаг, Баянчандмань сум, Чандмань баг

“МОНЭГГ" ХХК-ийн “Баян" шувууны аж ахуй

2003 онд 20,0 мянган өндөглөгчтэй шувууны аж ахуй байгуулж одоо нийт 230,0 мянган өндгөлөгч тахиатай аж ахуй болж өргөжсөн. Одоо 500,0 мянган өндөглөгчийн байртай, жилдээ 19,4 сая ширхэг өндөг үйлдвэрлэж, 110,0 мянган дэгдээхэй бойжуулдаг, жилийн борлуулалтын орлого 2,6 тэр бум төгрөг,

2

Улаанбаатар хот, СХД, 20 дугаар хороо

“Зургаан хошуу" гахайн аж ахуйн эзэн Магсар овогтой Золзаяа

Цэвэр Ландресс үүлдрийн гахайн аж ахуйг 2004 оноос эхлэн эрхлэж, одоо үндсэн мэгж 400, бодон 20, нийт 3900 толгой гахайтай, 2014 нд 7100 үржлийн тоорой бойжуулж, жилд нэг мэгжнээс дунджаар 20,2 толгой төл авч, нэг гахайн амьдын жинг 5 сартайд 90,0 кг , нийт жилд 283,0 тн гахайн мах үйолдвэрлэж УБ хотын хэрэгцээнд нийлүүлж байна. Нийт 225,0 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийж жилдээ 55,0 сая төгрөгийн цэвэр ашигтай ажилдаг.

3

Улаанбаатар хот, СХД, 21 дүгээр хороо

Шанлав овогтой Батсайхан

52 настай, ХАА-н механикжуулагч мэргэжилтэй, 2005 оноос хар тарлан үүлдрийн хар тарлан үүлдрийн сүүний чиглэлийн фермерийн аж ахуй эрхлэж байгаа. Одоо нийт 110 үхэртэй, жилд нэг үнээнээс дунджаар 6000 л сүү, жилдээ 55 үнээнээс 175,0 тн сүү үйлдвэрлэж, 120,0 сая төгрөгийн орлого, 40,0 сая төгрөгийн цэвэр ашиг олдог.

4

Төв аймаг, Баянчандмань сум, Чандмань баг

Фермер Ванчиг овогтой Ганцолмон

Фермерийн аж ахуй эрхлээд 6 жил болж байгаа, хар тарлан болог Франц улсаас цэвэр Монтбильярд үүлдрийн үхэр авч үржүүлж байгаа. Одоо нийт 105 толгой үхэр, саалийн 45 үнээтэй, жилдээ дунджаар нэг үнээнээс 6,8 мянган л сүү, нийт 282 тн сүү үйлдвэрлэж, жилд 200,0 сая төгрөгийн орлого, 45,0 сая төгрөгийн цэвэр ашиг олдог.

5

Улаанбаатар хот, БЗД, 13-р хороо

Нансал овогтой Оюунаа

58 настай, нягтлан бодогч мэргэжилтэй, Фермерийн аж ахуй эрхлээд 10 жил болж байгаа, сүү-махны чиглэлийн нийт 179 толгой үхэр, саалийн 65 үнээтэй, жилдээ дунджаар нэг үнээнээс 4,5 мянган л сүү, нийт 221,8 тн сүү үйлдвэрлэж, жилд 96,0 сая төгрөгийн орлого, 20,0 сая төгрөгийн цэвэр ашиг олдог.











УЛСЫН ТЭРГҮҮНИЙ ТАРИАЛАНЧ"

Аймаг

Сумын нэр

Овог нэр

Боловсрол, мэргэжил

Хүйс

Төр-сөн он

Тариаланчаар ажилласан жил

Аймгийн тэргүүний тариаланч болсон он

1

Баян-Өлгий

Алтанцөгц

А.Бахытбек

Дээд

Эр

1987

10

2004

2

Булган

Булган

Г.Жаргалсайхан

Тусгай дунд,

Эр

1964

22

2009

3

Говь-Алтай

Жаргалан

Б.Мөнх-Эрдэнэ

Бүрэн дунд

Эр

1965

30

2011

4

Дархан-Уул

Орхон

Ж.Отгонбаатар

Бүрэн бус дунд, жолооч

Эр

1980

18

2006

5

Дархан-Уул

Орхон

Б.Үүрцайх

Бүрэн бус дунд, жолооч

Эр

1980

16

2013

6

Орхон

Жаргалант

Ч.Баясгаланцэцэг

Тусгай дунд, Ногоочин

Эм

1962

18

1996

7

Төв

Жаргалант

О.Бямбадорж

Тусгай дунд, Трактор, комбайнч

Эр

1962

35

2012

8

Төв

Цээл

У.Төмөрбаатар

Тусгай дунд

Трактор, комбайнч

Эр

1960

37

2011

9

Төв

Борнуур

Ц.Дамба

Тусгай дунд

механикжуулагч

Эр

1962

26

2007

10

Төв

Угтаалцайдам

Н.Энхбат

Тусгай дунд, Трактор, комбайнч

Эр

1960

32

2012

11

Увс

Улаангом

Г.Даваа

Тусгай дунд

Эр

1965

25

2012

12

Увс

Тариалан

Г.Самбуу

Дээд

Эр

1951

20

2001

13

Хөвсгөл

Тариалан

Ж.Баатар

Бүрэн дунд

Эр

1965

23

2004

14

Ховд

Буянт

И.Батсүх

Тусгай дунд тракторч, комбайнч

Эр

1969

23

1999

15

Ховд

Буянт

Ц.Шинэбаяр

Бүрэн дунд,

Эр

1973

17

2012

16

Ховд

Жаргалант

Ч.Дэмбэрэл

Тусгай дунд, Ойжуулагч

Эм

1965

32

1989

17

Сэлэнгэ

Түшиг

Б.Алтангэрэл

Тусгай дунд, тракторч, комбайнч

Эр

1968

28

2013

18

Сэлэнгэ

Түшиг

Б.Мөнхжаргал

Тусгай дунд, Трактор, комбайнч

Эр

1960

34

2004

19

Сэлэнгэ

Цагааннуур

Т.Гантөмөр

Бүрэн бус дунд, Трактор, комбайнч

эр

1981

16

2011

20

Сэлэнгэ

Орхонтуул

Д.Ганхуяг

Бүрэн дунд, Трактор, комбайнч

эр

1964

29

1986

21

Сэлэнгэ

Хушаат

О.Баярдалай

Бүрэн бус дунд, Тракторчин

Эр

1978

16

-

Онцлох нийтлэлүүд